10 წელი აგვისტოს ომიდან

2008 წლის აგვისტოში, აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონების უკანონო ოკუპაციის მიზნით, რუსეთის ფედერაციის მიერ საქართველოში განხორციელებულმა ფართომასშტაბიანმა სამხედრო ინტერვენციამ თავისი მძიმე კვალი საქაერონავიგაციის ისტორიაშიც დატოვა.

11 აგვისტოს 03:37:57 საათზე, ქვიშიანას მთაზე მდებარე პირველადი და მეორადი რადიოსალოკაციო სისტემის ანტენაზე რუსეთის სამხედრო საჰაერო ხომალდის მიერ მიზანმიმართული სარაკეტო დარტყმა განხორციელდა, რის შედეგადაც, სრულიად განადგურდა რადიოსალოკაციო სადგური.

სარადარო სისტემის განადგურების შემდეგ, ფრენების უსაფრთხოება მნიშვნელოვანი საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა. ავიამეთვალყურეებს გარკვეული დროის განმავლობაში ვიზუალიზაციის გარეშე უწევდათ მუშაობა. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობდა საფრთხე, რუსეთს იერიში არამარტო სანავიგაციო რადიოლოკატორზე, არამედ უშუალოდ თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში მდებარე საჰაერო მოძრაობის მართვის ცენტრზეც მიეტანა, საქაერონავიგაციის ყველა თანამშრომელი საკუთარ სამუშაო ადგილზე დარჩა, მათთან ერთად იყო ორგანიზაციის ხელმძღვანელობაც.

რუსული საოკუპაციო ძალების მიერ 2008 წლის 11 აგვისტოდან 23 აგვისტომდე ოკუპირებული იყო შპს „საქაერონავიგაციის“ სენაკის მეორადი სალოკაციო სადგური MSSR, რომელიც მდებარეობს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს N2 ქვეითი ბრიგადის სამხედრო ბაზის ტერიტორიაზე სენაკში. ცამეტი დღის განმავლობაში რუსეთის საოკუპაციო ძალებს დატყვევებული ჰყავდათ საქაერონავიგაციის 5 თანამშრომელი. 18 აგვისტოს 15:15 საათზე ძალის გამოყენებით მოხდა მეორადი რადიოლოკატორის გათიშვა. 21 და 22 აგვისტოს საოკუპაციო ძალების მიერ განხორციელდა აღნიშნული ობიექტის ძარცვა.

საომარი მოქმედებების შედეგად გაიძარცვა და განადგურდა შპს “საქაერონავიგაციის” კუთვნილი 4 000 000 ლარის ღირებულების ქონება.

მალევე, საქაერონავიგაციამ რუსული აგრესიის შედეგად განადგურებული სისტემები ფრანგული კომპანია THALES-ის ახალი რადიოლოკატორით ჩაანაცვლა.

Advertisements

სარადარო სისტემა სენაკში

სენაკის MSSR რადიოლოკატორის  შეცვლა  უახლესი ტექნოლოგიებით აღჭურვილი IRS-20MP/S ტიპის მეორადი სატრასო რადიოლოკატორით 2011 წელს განხორციელდა. ის ესპანური კომპანია INDRA-ს წარმოებისაა და აღჭურვილია MODE-S რეჟიმით, მისი მოქმედების ზონა  250 საზღვაო მილს შეადგენს.

საჰაერო მოძრაობის მართვისა და სანავიგაციო სისტემების ინდუსტრიაში INDRA ერთ-ერთი ლიდერი კომპანიაა. მომხმარებლები ამ სფეროში მას 80-ზე მეტ ქვეყანაში ჰყავს.  INDRA-ს სანავიგაციო სისტემებს მსოფლიოში 30 წელზე მეტია იყენებენ.

გთავაზობთ უახლეს ფოტოებს სენაკიდან:

9L0A2141

სენაკი რადარი

სარადარო სისტემა სენაკში

9L0A2133

რადიოლოკატორი სენაკში

სენაკი

სარადარო ობიექტი სენაკში

როგორ ხდება საჰაერო მიმოსვლის მართვა და ვინ არიან ავიამეთვალყურეები?

თქვენ ალბათ შეგინშნავთ სამეთვალყურეო კოშკი აეროპორტების სიახლოვეს. ეს ის ადგილია, საიდანაც საჰაერო მოძრაობის მართვა ხორციელდება. ავიამეთვალყურეები უზრუნველყოფენ საჰაერო მოძრაობის უსაფრთხო, თანმიმდევრულ და დროულ მართვას, უამრავი ტექნოლოგიის გამოყენებით.

თბილისის საჰაერო მოძრაობის მართვის ცენტრი

ავიამეთვალყურეები, რომლებიც აკონტროლებენ საჰაერო მიმოსვლას აეროპორტის ტერიტორიაზე, პასუხისმგებლები არიან თვითმფრინავის უსაფრთხო აფრენასა და დაფრენაზე, ასევე ინსტრუქციებს აძლევენ პილოტებს თვითმფრინავის გაჩერებისას. ისინი ტაუერიდან უყურებენ საჰაერო ხომალდს და ნებართვას აძლევენ პილოტებს, როდის და როგორ აფრინდნენ, დაეშვან და გაჩერდნენ.  მათი ფუნქციაა მართონ თვითმფრინავების მოძრაობა აეროპორტის ტერიტორიაზე და რამდენიმე მილის რადიუსის ფარგლებში. ტაუერის მეთვალყურეები ასევე აკონტროლებენ ყველანაირი მანქანის მიმოსვლას სამანევრო ბილიკზე. მართვა ვიზუალურად ხდება.

ავიამეთვალყურეები სამეთვალყურეო კოშკი

მას შემდეგ, რაც თვითმფრინავი აფრინდება და გაცდება ტერმინალის საჰაერო სივრცეს, (როდესაც ის დაახლოებით 20 მილის რადიუსით დაშორდება აეროპორტს.) პასუხისმგებლობას სხვა ავიამეთვალყურე იღებს, რომელთაც en-route ანუ „სატრასო“ მეთვალყურეებს უწოდებენ. მისი ფუნქციაა თვითმფრინავის უსაფრთხო, გადაადგილება საჰაერო სივრცეში მანამ, სანამ იმ აეროპოტს არ მუახლოვდება, სადაც ის უნდა დაეშვას, ან არ გადაკვეთს ქვეყნის საჰაერო სივრცეს.

ავიამეთვალყურეები, საქაერონავიგაცია

შეიძლება გაგიკვირდეთ, მაგრამ en-route ავიამეთვალყურეები საერთოდ ვერ ხედავენ იმ თვითმფრინავს, რომლის მოძრაობასაც აკონტროლებენ. ისინი სარადარო სისტემების, წყალობით მართავენ საჰაერო სივრცეს, რათა თვითმფრინავებმა ერთმანეთისაგან დაშორებით, უსაფრთხოდ და თანმიმდევრულად იფრინონ.

ავიამეთვალყურე

საჰაერო მოძრაობის მართვა საქართველოს საჰაერო სივრცეში შპს “საქაერონავიგაციის“ მიერ  ხორციელდება, რომლიც საქართველოს საჰაერო სივრცეში და თბილისის, ქუთაისის, ბათუმისა და მესტიის აეროპორტების აფრენა-დაფრენის ზონაში საჰაერო მოძრაობის მომსახურებასა და ფრენის უსაფრთხოების დაცვას უზრუნველყოფს.

რადარი

ტერმინი რადარი 1941 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების სამხედრო საზღვაო ძალების მიერ იქნა გამოყენებული (RADAR – radio detection and ranging). დანადგარი პირველად ქრისტიან ჰუელსმეიემა გამოიყენა 1904 წელს.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, რადარის დანერგვასთან ერთად, რევოლუციური სისწრაფით განვითარდა საჰაერო მიმოსვლის კონტროლი და შესაბამისად, ავიამეთვალყურის პროფესია.

რადარს დღესდღეობით იყენებენ სამოქალაქო და სამხედრო ავიაციაში. ასევე არსებობს რადარები საზღვაო, მეტეოროლოგიური, ასტრონომული დანიშნულებისათვის.

რადარს შეუძლია დაადგინოს სად მდებარეობს ობიექტი, ასევე განსაზღვრავს ობიექტის სისწრაფეს, მოძრაობას და ა.შ.

რადარი

სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ICAO) და ევროკონტროლის მოთხოვნების  თანახმად, ყოველი აეროპორტი უნდა იყოს უზრუნველყოფილი ერთმაგი პირველადი რადიოლოკაციური გადაფარვით და ორმაგი (გარანტირებული) მეორადი რადიოლოკაციური გადაფარვით.

დღეისათვის „საქაერონავიგაცია“-ს აქვს ოთხი უახლესი ტიპის რადიოსალოკაციო  სადგური.

თბილისში, ქვიშიანას მთაზე საქაერონავიგაციამ უზრუნველყო “THALES Air Systems”-ის ფრანგული წარმოების მეორადი სატრასო ლოკატორის RSM970S დამონტაჟება, პროექტი განხორციელდა 2008 წელს.

გარანტირებული ორმაგი მეორადი გადაფარვის და თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში ფრენების უსაფრთხოებისა და ეფექტურობის ამაღლებისთვის, წარმოიშვა მეორადი და ერთი პირველადი ლოკატორის საჭიროება.

პირველადი რადიოლოკატორი, პირველ რიგში, აუცილებელია თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის საჰაერო ხაზებზე მანევრირების გასამარტივებლად, ასევე უადვილებს ხომალდს მისთვის მისაღები ფორმით არჩეული დაშვების პროცედურებს.

საფრანგეთის და საქართველოს მთავრობებს შორის 2008 წელს გაფორმებული კონვენციის  ფარგლებში, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის  ტერიტორიაზე 2009 წელს განხორციელდა “THALES Air Systems”-ის  პირველადი და მეორადი რადიოსალოკაციო სადგურის RSM970S STAR 2000 პროექტი.

აღნიშნული სარადარო სისტემა, წარმოადგენს უახლესი ტექნოლოგიის ნიმუშს რადიოლოკაციის დარგში და აღჭურვილია ყველა თანამედროვე ფუნქციით.

დასავლეთის ზონაში,  ქ. ფოთის აეროპორტის მიმდებარე ტერიტორიაზე “THALES Air Systems”-ის მეორადი სატრასო რადიოსალოკაციო სადგურის RSM970S პროექტი დასრულდა 2011 წლის აპრილში.

2011 წლის ზაფხულში განხორციელდა სენაკის Nortrop Grumman-ის წარმოების ამერიკული რადიოსალოკაციო სადგურის სრული მოდერნიზაცია, ესპანური კომპანია INDRA-ს IRS-20MP/S სისტემებით.

რადიოსალოკაციო სადგურები აღჭურვილია Mode S რეჟიმებით, რაც უზრუნველყოფს საჰაერო ხომლადის შესახებ დეტალური ინფორმაციის მიღებას და ავიამეთვალყურეს უადვილებს სამუშაო პროცესს.

აღნიშნული პროექტების განხორციელების საფუძველზე სრულად მოხდა აღმოსავლეთ და დასავლეთ რეგიონების ორმაგი მეორადი რადიოლოკაციური ველით გადაფარვა, რაც საქაერონავიგაცია-ს საშუალებას აძლევს სრულად დააკმაყოფილოს  საერთაშორისო ორგანიზაციებს მოთხოვნები რადიოლოკაციის სფეროში, განმატკიცოს და გაზარდოს ქვეყნის სატრანზიტო სტატუსი.

 

ახალი რადიოლოკაციური სადგური ფოთში

საქართველოს პრეზიდენტმა ფოთში ახალი რადარი ფრანგული დელეგაციის წარმომადგენლებთან ერთად გახსნა. ახალი სისტემა საფრენი აპარატის სიგნალს 400 კილომეტრის რადიუსში, ნებისმიერ მეტეოროლოგიურ პირობებში იჭერს. რადიოსალოკაციო სადგური ფრანგულმა კომპანია „თალესმა” აღჭურვა. იგი სრულად აკმაყოფილებს საერთაშორისო სტანდარტებს.

შპს „საქაერონავიაგცია“-მ და Thales ATM-მა განახორციელეს სამი რადიოსალოკაციო სადგურის პროექტი:

1) თბილისში, ქვიშიანის მთაზე მეორადი, სატრასო რადიოსალოკაციო სადგური, პროექტი განხორციელდა 2008 წელს

2) საფრანგეთის და საქართველოს მთავრობებს შორის 2008 წელს გაფორმებული კონვენციის ფარგლებში, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის ტერიტორიაზე პირველადი და მეორადი რადიოსალოკაციო სადგური, პროექტი განხორციელდა 2009 წელს

3) ქ.ფოთის აეროპორტის მიმდებარე ტერიოტორიაზე მეორადი სატრასო რადიოსალოკაციო სადგური, პროექტი დასრულდა 2011 წლის აპრილში. აღნიშნული პროექტების განხორციელების საფუძველზე სრულად მოხდა აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს რეგიონების ორმაგი მეორადი რადიოლოკაციური ველით გადაფარვა, რაც საქაერონავიგაციას საშუალებას მისცემს სრულად დააკმაყოფილოს საერთაშორისო ნორმები რადიოლოკაციის სფეროში, განამტკიცოს და გაზარდოს ქვეყნის სატრანზიტო სტატუსი.
ფრანგული კომპანია Thales Group მუშაობს სხვადასხვა მიმართულებით, კერძოდ კოსმოსური, სამხედრო, კომუნიკაციების, უსაფრთხოების, საჰაერო მოძრაობის მართვის სისტემების წარმოებაზე. ის ამ დარგში ერთ -ერთი ლიდერია მსოფლიო ბაზარზე.

საქართველოს პრეზიდენტი ტულუზაში მყოფ 16 ახალგაზრდასაც გაესაუბრა, რომლებიც იქ საფრანგეთის სამოქალაქო ავიაციის უნივერსიტეტში სწავლობენ. მათი შერჩევა საფრანგეთიდან მოწვეული ექსპერტების მიერ მოხდა, ცხოვრებისა და სწავლების ხარჯებს მთლიანად საქაერონავიგაცია ანაზღაურებს.
ახალგაზრდები, რომლებიც ამ საერთაშორისო უმაღლეს სასწავლებელში იღებენ განათლებას, საქართველოს რეგიონებიდან არიან. მიხეილ სააკაშვილმა აღნიშნა, რომ შერჩევის ასეთი მეთოდი გამართლებულია, რადგან მსგავსი ინფრასტრუქტურის მშენებლობა სწორედ რეგიონებში მიმდინარეობს.

პრეზიდენტმა სააკაშვილმა ამ სისტემის მნიშვნელობაზე ისაუბრა და აღნიშნა, რომ ის საფუძველს უყრის ფოთის ახალ საერთაშორისო აეროპორტს, რომელიც ბათუმს, ანაკლიასა და მესტიას მთელ მსოფლიოსთან დააკავშირებს. მისი თქმით, ფოთის აეროპორტს სტრატეგიული მნიშვნელობა ექნება ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის თვალსაზრისით, რაც ხელს შეუწყობს ახალი სამუშაო ადგილების შექმნას და ტურისტების მოზიდვას.