აპარატმა 333 კმ/სთ სიჩქარე განავითარა, თუმცა მისი შემქმნელები ირწმუნებიან, რომ ეს ზღვარი არაა და ტესტების მეორე ეტაპზე, მიზნად 407 კმ/სთ-ის მიღწევას გეგმავენ.

ექსპერიმენტული X3 სერიულ ვერტმფრენ “დოფინის” ბაზაზეა აგებული. მისი ორი ტურბოღერძული ძრავი, მთავარი, ხუთფრთიანი როტორის გარდა, ორ მომცრო საავიაციო ხრახნსაც ატრიალებს, რომლებიც ვერტმფრენის ორივე მხარეს, სპეციალურად მათთვის განკუთვნილი მოკლე ფრთების ბოლოებშია დამაგრებული.

ამგვარად, ვერტიკალურად აფრენისა და დაშვების გარდა, X3-ს ჰორიზონტალური ტრაექტორიით, სწრაფი (ტურბოხრახნული თვითმფრინავისთვის ხელმისაწვდომი სიჩქარით) ფრენაც შეუძლია. სხვათა შორის, რეკორდული სიჩქარე აპარატმა ძრავების მაქსიმალური სიმძლავრის გამოყენების გარეშე განავითარა.

X3-ის ტესტირება სამი თვის წინ დაიწყო საფრანგეთის სამხრეთ რეგიონში. ტესტების უპირველესი ამოცანა მართვის სტაბილურობის შემოწმება იყო. პირველი ტესტები ხან ავტოპილოტით სრულდებოდა, ხან – მის გარეშე. ამასთან, ძრავები საშუალო სიმძლავრით მუშაობდა. ტესტებისას, ვერტმფრენმა 3 810 მეტრის სიმაღლეს მიაღწია. ის ასრულებდა მსუბუქ მანევრებს მარჯვნივ და მარცხნივ, მოხვევის კუთხე თანდათან 60 გრადუსამდე გაიზარდა. თანდათან იმატა სიჩქარემაც, რომელმაც მცირე სიმძლავრის გამოყენების მიუხედავად, მაინც 333 კმ/სთ-ს მიაღწია.

ვX3-ის პირველმა ტესტებმა შესანიშნავად ჩაიარა. ეს აპარატი სიჩქარისთვისაა შექმნილი და ადვილად ემორჩილება პილოტს. ის ჰაერში ზუსტად ისე იქცევა, როგორც ჩვენი სიმულატორი, რომელზეც პილოტები ვარჯიშობდნენ. ახლა მორიგი ტესტებისთვის ვემზადებით და იმედია, ისინიც ისე ჩაივლის, როგორც პირველივ, – ამბობს “ევროკოპტერის” ტესტ პილოტი ჰერვ იამარიაკი.

ტესტების პირველი სერიის შემდეგ, ვერტმფრენს სამთვიანი სამუშაოები ჩაუტარდება და მარტში ისევ ფრენებს შეუდგება. მეორე სერიის დროს, სიჩქარე 220 კვანძამდე (407 კმ/სთ) გაიზრდება. შედარებისთვის, ამერიკულ კომპანია “სიკორსკის” წარმოების წყვილღერძიანი ვერტმფრენის საცდელი ვერსიის მაქსიმალური სიჩქარე, რომელიც მან ასევე გამოცდების დროს დააფიქსირა, 250 კვანძს (463 კმ/სთ-ს) შეადგენს.

“ევროკოპტერ X3-ის” დანიშნულება მრავალმხრივია. ის მისწრებაა საკვლევი და სამაშველო შორეული ფრენებისთვის, სანაპირო დაცვის და სასაზღვრო პატრულირებისთვის, ასევე მგზავრთა გადასაყვანად. რა თქმა უნდა, ვერტმფრენს სამხედრო მისიების შესრულებაც შეუძლია. მისი მეშვეობით შესაძლებელია როგორც ცოცხალი ძალის გადაყვანა, ასევე სპეცდანიშნულების ოპერაციებში მონაწილობა და სამედიცინო ევაკუაცია.

www.24saati.ge

გიბრალტარის აეროპორტი საინტერესო და ცნობილია იმით, რომ თვითმფრინავის ასაფრენი ზოლი პირდაპირ კვეთს საავტომობილო გზას. ამიტომ როდესაც ფრენაა, გზას გადაკეტავენ ხოლმე (ალბათ ყველას გინახავთ მატარებლის დროს გზის გადაკეტვა,დაახლოებით ეგრეა )

from: http://ucnauri.com

-თვითმფრინავის კარი და ფანჯრები , კორპუსიდან რამდენიმე მილიმეტრის მოშორების არის ჩასმული და მისი გაღებისას  იგი თვითმფრინავის კორპუსს უსწორდება.

-თუ ახლოდან დააკვირდებით თვითფრინავის ფრთებს, დაინახავთ მცირე ლითონის ჩანართებს, განსაკუთრებით ელერონის წინა მხარეს, ესენია ქარის   წარმოშობი,რომელის ეხმარება ჰაერს მიჰყვეს თვითმფრინავის ფრთის ფორმას ფრენის დროს და რომელიც წარმოშობს მაწაწინა ქარშხალს მის გარშემო.ზოგიერთ თვითმფრინავს ქარის წარმომშობები განლაგებული აქვს კუდზე ან მიმართულების საჭის წინა მხარეს.

-ბოინგ 747-ის ძრავა იწონის 4,300 კილოგრამს,რაც ღირს დაახლოებით 8 მილიონი დოლარი. ის წვავს 12 გალონ საწვავს წუთში. სულ  აქვს ოთხი ძრავა რომელიც მისი მაქსიმალური ასაფრენი წონის 5 პროცენტს შედგენს.

-ფანჯრები აეროპორტის სამეთვალყურეო კოშკზე  განლაგებული უნდა იყოს 15 გრადუსით ვერტიკალურად  რათა შემცირდეს არეკლვა როგორც შიდა, ასევე კოშკის გარეთ მხრიდან.

-Cathay Pacific-ის თვითფრინავი აღჭურვილია  ტოსტერებით, კაპუჩინოს დასამზადებელი მანქანით,ბრინჯის სახარში და გრძელ სახელურიანი ქვაბებით.

 -A KLM  747-400 რეისი რომელიც მიფრინავს ამსტერდამიდან ავსტრალიის მიმართულებით ბორტზე აქვს 1000 კილოგრამზე მეტი საკვები და დაახლოებით 1,324 ლიტრი სასმელი.

-American Airlines-მა დაზოგაა 40 000 დოლარი 1987 წელს როდესაც  ზეთის ხილიამოიღეს  სალათებიდან, რომელიც პირველ კლას ემსახურებოდა.

-KLM მსოფლიოს ერთერთი უძველესი ავიახაზებია.

 -The Antonov-225, მსოფლიოში ყველაზე დიდი თვითმფრინავია რომელმაც პირველი ფრენა 1988 წლის 21 დეკემბერს შეასრულა.

-747 ფრინავს ბგერითი სიჩქარით და მას ახასიათებს საკონტინეტთაშრისო დიაპაზონი.

-ბოინგი 747 ცნობილია ასევე როგორც დიდი და ტლანქი რეაქტიული თვითმფრინავი, ის აერობუს 380-ის შემდეგ ყველაზე დიდი სამგზვრო  თვითმფრინავია, თუმცა კომერციული მომსახურების თვალსაზრისით იგი ყველაზე დიდ თვითმფრინავად ითვლება.

-737-ის კომპანიამ მოიგო შეკვეთა, რომელიც  5200 თვითმფრინავს შეადგენს.

2) Orville & Wilbur Wright 1903— პირველი რეისი კიტი ჰოუკში, ჩრდილოეთ კაროლინაში. (17 დეკემბერი)

3) Thomas E. Selfridge 1908 — პირველი  უბედური შემთხვევა. სელფრიჯი, ამერიკის კავშირის ჯარი ლეიტენანტი იყო ერთერთი ვინც მონაწილეობდა რაითის თვითმფრინავის საცდელ ფრენაში ფორტ მაიერსში. დაახლოებით 75 ფუტის სიმაღლეზე თვითმფრინავს დაუზიანდა პროპელერი რაც მისი მწყობრიდან გამოსვლა გამოიწვია. ამ შემთხვევამ სელფრიჯი შეიწირა, ხოლო ორვილ რაითი სერიოზულად დაშავდა.

4) Baroness Raymonde de la Roche 1910 — პირველი ლიცენზირებული პილოტი ქალი. (ფრანგი ქალბატონი, რომელმაც ფრენა 1909 წელს ისწავლა და 8 მარტს მიიღო ლიცენზია ნომერი 36)

5) Harriet Quimby 1911 — პირველი ამერიკელი პილოტი ქალი. (ჟურნალის მწერალი, აიღო ლიცენზია და გახდა მსოფლიოში მეორე ლიცენზირებული ქალი-პილოტი. ის აგრეთვე პირველი ქალბატონი გახლავთ, რომელმაც ინგლისის არხს გადაუფრინა. ის გაფრინდა დოუვერიდან ინგლისიდან და ჩაფრინდა საფრანგეთის ქალაქ ჰარდელოტში ბლერიოტის მონოპლანით. (16 აპრილი). მოგვიანებით უბედურ შემთხვევაში დაიღუპა, როდესაც 1 ივლისს 1912წელს ჰარვარდ-ბოსტონის საავიაციო შეხვედრაზე მიფრინავდა.

6) Bessie Coleman 1921 — პირველი შავკანიანი ამერიკელი ქალი-პილოტი. დაიწუპა 30 აპრილს, 1926 წელს ავია კატასტროფაში.

7) Amelia Earhart 1932 — პირველი  ქალი-მფრინავი, რომელმაც მარტო განახორციელა ტრანსატლანტიკური გადაფრენა. (ნიუფაუნდლენდის ჰარბორ გრეისიდან ირლანდიაში, დაახლოებით 15 საათში)

8) Chuck Yeager 1947 — პირველი ადამიანი, ვინც ბგერის სიჩქარეზე სწრაფად იფრინა. (14 ოქტომბერს, 1947 წელს, იგი Bell X-1 რაკეტით 670 მილი საითში განავითარა.)

9) Jacqueline Cochrane 1953 — პირველი  ქალი-პილოტი, რომელმაც ბგერის სიჩქარე გადალახა. (მან კალიფორნიას F-86 Sabrejet-ით გადაუფრინა საშუალო სიჩქარით 670 მილი საათში.)

10) Yuri Alekseyevich Gagarin 1961 — პირველი ადამიანი კოსმოსში.

11) Valentina Vladimirovna Tereshkova – Russian cosmonaut 1963 — პირველი  ქალი კოსმოსში.

12) Jerrie Mock 1964 — პირველი  ქალბატონი, რომელმაც დედამიწის გარშემო იფრინა.

13) Neil Armstrong 1969 — პირველი ადამიანი რომელმაც მთვარეზე იმოგზაურა.

14) Emily Warner 1973 — ამერიკის კომერციული ავიახაზის პირველი  ქალი-პილოტი. (Frontier Airlines)

15) Christa Sharon McAuliffe 1986 — NASA-ს კოსმოსის პროგრამის პირველი მასწავლებელი. ის დაიღუპა ეკიპაჟის დანარჩენ წევრებთან ერთად კოსმოსური ხომალდი ჩელენჯერი აფეთქების დროს.

16) Barbara Harmer 1993 — კონკორდის პირველი  ქალი-პილოტი.

17) Shiela Widnall 1993 — ამერიკის საჰაერო ძალების პირველი  მმართველი ქალი.

გაგრძელება იქნება…

ბრაუნმა თავისი ქმნილება იმ კომპანიას მიუძღვნა, რომელიც მფრინავი აპარატების ერთ-ერთი უმსხვილესი დამმუშავებელია და თვითმფრინავსაც სწორედ მისი სახელი უწოდა – Lockheed Stratoliner.

ფრთების განსაკუთრებული მოწყობილობის გამო – ისინი უფრო დიდია, ვიდრე ჩვეულებრივი თვითმფრინავების ფრთები და თან, დაბლაა დახრილი, თვითმფრინავი მეტწილად ჰაერში ილივლივებს გამორთული, ან მცირე სიმძლავრეზე მომუშავე ძრავებით. სრულ სიმძლავრეზე ტურბორეაქტიული წყალბადის ძრავები მხოლოდ აფრენისას, სიმაღლის აღებისა და განსაკუთრებულ შემთხვევებში ჩაირთვება, ანუ, ატმოსფეროს დამაბინძურებელი გამონაბოლქვიც მინიმალური იქნება.

ამ იდეის სუსტი მხარე თვითმფრინავის შემცირებული მდგრადობაა. ეს იმას ნიშნავს, რომ კომპიუტერს, ან პილოტს, გამუდმებით მოუხდება „შეასწოროს“ აპარატის მდგომარეობა, ამან კი შეიძლება, მგზავრებს დისკომფორტი შეუქმნას. მიუხედავად ამისა, დიზაინერის თქმით, მთელი პროექტი უახლოეს მომავალზეა, იმ დროისთვის, როცა საბორტო კომპიუტერები შეძლებენ ეფექტურად მართონ და შეინარჩუნონ სტაბილურობა ფრთების ასეთი კონსტრუქციის შემთხვევაშიც კი. ამას გარდა, მაშინ უფრო მყარი და მსუბუქი მასალები გვექნება, რათა შეიქმნას საჭირო ზომის მყარი ფრთები.

from: ucnauri.com

ამერიკელი ელექტორომაგნიტური ჩარევის ექსპერტი ბილ შტრაუსი თვლის, რომ მობილური ტელეფონის გამოყენება ფრენისას რისკთანაა დაკავშირებული. მისი თქმით, მობილური ტელეფონები გამოსცემენ ძლიერ რადიო სიგნალებს, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს სანავიგაციო სისტემის ”შეცდომაში შეყვანა” – ცრუ სიგნალის მიწოდება. შტრაუსმა და მისმა კოლეგებმა გამოიყენეს მოწყობილობა, რომელიც ცნობს მობილური ტელეფონების და სხვა ელექტრონული მოწყობილობების სიგნალებს. მათ ეს ხელსაწყო 37 ფრენზე გამოსცადეს. კვლევამ აჩვენა, რომ მინიმუმ ერთი სატელეფონო ზარი მაინც ხორციელდება თითოეული ფრენის დროს. იყო შემთხვევებიც, როცა ოთხი სატელეფონო საუბარი დაფიქსირდა. ჩნდება კითხვა, თუ ყოველი ფრენისას ჩვენს თვითმფრინავში ვიღაც მობილურ ტელეფონს იყენებს, რამდენად დაცულები ვართ ავიაკატასტროფისაგან? იქნებ ეს მარტივი წესის შეუსრულებლობა სიცოცხლის ფასადაც დაგვიჯდეს?NASA-ას საავიაციო მონაცემთა ბაზაში ინახება მფრინავებისაგან მოწოდებული ყველა ის ინციდენტი და პრობლემა ფრენის დროს , რომლებში ეჭვმიტანილიც მობილური ტელეფონები და სხვა ელექტრონული ხელსაწყოებია. მიუხედავად ამ ანგარიშებისა, არც ერთი ავიაკატასტროფის მიზეზი არ ყოფილა მათი გამოყენება.ჯონ ნენსი, ABC News-ის კონსულტანტი და ვეტერანი პილოტი აცხადებს, რომ საფრთხე არც ისე დიდია მობილური ტელეფონების გამოყენებისას. მისი თქმით, თანამედროვე სანავიგაციო სისტემები, იმდენად კარგად არის ეკრანირებული, რომ მაწანწალა სიგნალები ვერ შეუშლიან ხელს მათ მუშაობას.

თუმცა, ვერცერთი ავიაკომპანია ვერ მისცემს მგზავრებს უფლებას თავისუფლად გამოიყენონ მობილური ტელეფონები, სანამ საბოლოოდ არ დადასტურდება, რომ მათი გამოყენება უსაფრთხოა. ეს კი ამერიკაში ფედერალურმა კომუნიკაციების კომისიამ (FCC) და ფედერალურმა ავიაციის ადმინისტრაციამ (FAA) უნდა დაამტკიცოს. ხოლო ევროპაში -ევროპის საავიაციო უსაფრთხოების სააგენტომ.

მსჯელობა ამ თემაზე სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციაშიც გრძელდება, რომლის წევრიც საქართველო 1994 წლიდან გახდა. თუმცა ICAO -ს სტაანდარტებით, მობილური ტელეფონების გამოყენების უსაფრთხოება ფრენისას ჯერ არ დაუმტკიებიათ. შესაბამისად, საქართველოში ავიაკომპანიები კვლავ ატყობინებენ მგზავრებს მათი გამოყენების საფრთხეების შესახებ.

from:http://91.212.213.28/~civilavi/?p=24

საქართველო 1994 წლიდან სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ICAO), ხოლო 2005 წლიდან ევროპის სამოქალაქო ავიაციის კონფერენციის წევრია (ECAC). საერთაშორისო და ევროპულ ორგანიზაციებთან ავიაციის სფეროში თანამშრომლობა საქართველოსთვის არა მხოლოდ საჭირო, არამედ აუცილებელიც არის, რადგან ეს მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ტრანსპორტის აღნიშნული სფეროს განვითარებას, რაც ჩვენი ქვეყნისთვის ერთ-ერთ პრიორიტეტული საკითხია.
1-5 სექტემბერს, საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს დირექტორმა მონაწილეობა მიიღო ECAC -ის სამოქალაქო ავიაციის დირექტორების მესამოცე სპეციალურ კონფერენციაში. აღსანიშნავია, რომ საქართველო პირველად იყო წარმოდგენილი აღნიშნული ფორმატის შეხვედრაში.

კონფერენციას ესწრებოდნენ ICAO-ს გენერალური მდივანი რაიმონდ ბენჯამინი, EUROCONTROL -ის გენერელური დირექტორი დევიდ მაკ მილანი, ECAC -ის პრეზიდენტი კატალინ რადუ, EASA-ს აღმასრულებელი დირექტორი პატრიკ გოუდოუ, ICAO-ს ევროპისა და ჩრდილოატლანტიკური ოფისის დირექტორი ლუის ფონსეკა დე ალ მეიდა და 38 ქვეყნის საავიაციო ხელისუფლების წარმომადგენელი.შეხვედრაზე ძირითადად იმსჯელეს ევროპაში სამოქალაქო ავიაციის სფეროს სამომავლო განვითარებასა და ფრენის უსაფრთხოების გაუმჯობესებაზე, ეროვნული საავიაციო ხელისუფლებების გაძლიერებაზე, პერსონალის პროფესიული ზრდისა და გადამზადების კუთხით. შეხვედრის მონაწილეების მიერ დაისახა რიგი პრიორიტეტები, რომელთა გათვალისწინებაც მოხდება ECAC -ის სამუშაო პროგრამისა და 2013-2015 ბიუჯეტის შემუშავებისას.უცხოელმა კოლეგებმა კმაყოფილება გამოხატეს საქართველოში ავიაციის სფეროში ბოლო დროს განხორციელებული რეფორმების მიმართ და სურვილი გამოთქვეს საქართველოსთან სამომავლო თანამშრომლობის გაღრმავებაზე.მნიშვნელოვანია, რომ მომავალ წლის სექტემბერში ECAC -ის სამოქალაქო ავიაციის დირექტორების კონფერენცია საქართველოში ჩატარდება.

from:http://91.212.213.28/~civilavi/?p=9

რაც შეეხება საჰაერო მიმოსვლებს საქართველოდან და საქართველოს მიმართულებით თითქმის შეუფერხებლად სრულდება. საავტომობილო მომისვლა კი უხვად მოსული ნალექის შედეგად საქართველოში გართულებულია. ამასთან დაკავშირებით ავიაკომპანია „აირზენა“ თბილისი-ბათუმის მიმართულებით რეისებს ყოველდღე შეასრულებს.

სტუმრებმა დაათვალიერეს ბათუმის სამეთვალურეო კოშკი, გაესაუბრნენ პერსონალს, განსაკუთრებული მოწონება ავიამეთვალყურის პროფესიამ დაიმსახურა სტუმრებში, ზოგიერთი მათგანი მეტნაკლებად ჩახედულიც კი აღმოჩნდა ავიაციაში და ვიზიტმაც საინტერესოდ ჩაიარა.

ბათუმში ყოფნისას რუსმა ჟურნალისტებმა სომალელი მეკობრეების ტყვეობიდან გათავისუფლებულ ქართველ მეზღვაურებსაც გაესაუბრნენ. მეზღვაურებმა ჟურნალისტებს ტყვეობაში ყოფნის ისტორია უამბეს, და კიდევ ერთხელ გადაუხადეს მადლობა ხელისუფლებას მათი სიცოცხლის გადარჩენისთვის.

ჟურნალისტები საქართველოს რამოდენიმე დღეში დატოვებენ.

1. ყველაზე პირველი Flettner FL 265

ქვეყანა: გერმანია
პირველი გაფრენა: 1939
ასაფრენი წონა: 1000 კგ
ძრავა: 7-ცილინდრიანი, 160 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 160კმ/ს 

 პირველად ვერტმფრენების გამოყენება გერმანელებმა გადაწყვიტეს, მეორე მსოფლიო ომის დროს. ექსპერიმენტალური ერთადგილიანი ვერტმფრენი-Fl 265 ორი 12 მეტრიანი ხრახნით,ბაზირებული იყო ხმელთაშუა და ბალტიის ზღვებში. მისი დავალება იყო მაღლიდან წყალქვეშა ხომალდების აღმოჩენა.მჩატე ვერტმფრენებს შეეძლოთ თან წაეღოთ მცირე ზომის ნაღმები ან მანათობელი მარკერები, ასევე შეეძლოთ დაჭრილის გადაყვანა თოკზე ჩამოკიდებული საკაცით. გამოშვებული იქნა სულ ექვსი Fl 265.  1942 წელს ის შეცვალეს  Fl 282 «კალიბრ»-ით ღია კაბინით.

2. ყველაზე სწრაფი: Lockheed AH-56 Cheyenne

ქვეყანა: აშშ
პირველი გაფრენა: 1967
სიგრძე: 16,66 მ
მმზიდი ხრახნის დიამეტრი: 15,62 მ
სიმაღლე: 4,18 მ
ძრავა: ტურბოხრახნიGET64, 3925 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 393 კმ/ს
ფრენის ჭერი: 6100 მ
შეიარაღება:ვერტმფრენის წინა ნაწილის ტურელში 40 მმ-იანი ყუმბარმტყორცნი- М129 ან 7,62-მმ-იანი ტყვიამფრქვევი  XM196, ძირითადი ტურელი  30-მმ-იანი ქვემეხით- XM140, რაკეტები-Mk4 (70 მმ), თვითდამიზნებადი რაკეტები-BGM-71.

•ფორმალურად «შაიენი» ვერტმფრენი არ არის. იგი განეკუთვნება ხრახნფრთიანთა კლასს,ვინაიდან მას გარდა მზიდი ხრახნისა და სტაბილიხირებადი ხრახნის გარდა გააჩნია-მიმწოლი პროპელერი. (ზოგიერთი ცნობის თანახმად, «შაიენს» შეეძლო გადაეჭარბებინა 400 კმ/ს სიჩქარისათვის),აპარატს ჰაერში აჩერებდა ფიუზელაჟის ნაპირებზე პატარა ფრთები.• ჰორიზონტალური გამწეობა იქმნებოდა მიმწოლი პროპელერის მიერ. ჩვეულებრივი ვერტმფრენებისგან განსხვავებით, რომლებიც სწრაფი სვლის დროს წინ იხრებიან, მას შეუძლია ჰორიზონტალური მდგომარეობა შეინარჩუნოს, თან ამცირებს ჰაერის წინააღმდეგობას.

3. ყველაზე მანევრირებადი: Ка-50 «შავი ზვიგენი»

ქვეყანა: საბჭოთა კავშირი
პირველი გაფრენა: 1982
ასაფრენი წონა: 9800 კგ
ძრავა: ტურბოხრახნული, 2700 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 315 კმ/ს
ფრენის ჭერი: 5500 მ

• «შავ ზვიგენს» მისი ხრახნების განლაგება საშუალებას აძლევს შეასრულოს ისეთი რთული საპილოტაჟე ფიგურა როგორიც არის «ორმო»: ამავე დროს მას შეუძლია არ მოაცილოს მიზანი სამიზნეს.მანევრი სრულდება 180 კმ/ს სიჩქარეზე.• ერთერთი საცდელი ფრენისას  Ка-50-ი ერთ ადგილზე ჩამოკიდებული იყო 12 საათის განმავლობაში .

4. ყველაზე დიდი: Ми-26

ქვეყანა: საბჭოთა კავშირი
პირველი გაფრენა: 1977
ასაფრენი წონა: 49650 კგ
ძრავა: ორი ტურბოხრახნული,თვითოეულის სიმძლავრე 10440 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 295 კმ/ს
ფრენის ჭერი: 6500 მ

• Ми-26-ზე მუშაობისას, კონსტრუქტორი მარატ ტიშჩენკო ცდილობდა შეექმნა ვერტმფრენი,რომელსაც შეეძლებოდა თავის თავზე მძიმე ტვირთის გადატანა. Ми-26 – ყველაზე დიდი ფერტმფრენია მსოფლიოში. მას ბორტზე შეუძლია მიიღოს 60 დაჭრილი მებრძოლი ან 80 სრულად ეკიპირებული მეომარი.• პრაქტიკაში Ми-26 გადაყვანილი ყავს 150-ამდე ჯარისკაცი.

5. ყველაზე ნაკლებშემჩნევადი: Boeing Sikorsky RAH-66 «კომანჩი»

ქვეყანა: აშშ
პირველი გაფრენა: 1996
ასაფრენი წონა: 4800 კგ
ძრავა: ორი ტურბოხრახნული,თვითოეულის სიმძლავრე 1432 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 324 კმ/ს
ფრენის ჭერი: 4560 მ

•კამანჩის კონსტრუქციის პრაქტიკულად ყველა ელემენტს დაქვემდებარებული აქვს ის ფუნქცია რომ ვერტმფრენი გახდეს რაც შეიძლება უხილავი და უხმაურო. მისი ბრტყელი ზედაპირები დამზადებულია სტელსის ტექნოლოგიით.• რაკეტები განთავსებულია კამანჩის გვერდებში ფარულად მოთავსებულ კონტეინერებში.  ფიუზელაჟში შედის 20 მმ-იანი ქვემეხი-XM301.კამანჩის მხოლოდ ორი პროტოტიპი შეიქმნა:სამხედროებმა გადაწყვიტეს რომ სადაზვერვო სამსახურებში უფრო მოსახერხებელი იქნებოდა უპილოტო აპარატების გაშვება და პროგრამა დაიხურა.

6. ყველაზე მასიურად წარმოებული: Ми-8

ქვეყანა: საბჭოთა კავშირი
პირველი გაფრენა: 1965
ასაფრენი წონა: 11100 კგ
ძრავა: ორი ტურბოხრახნული,თვითოეულის სიმძლავრე 1500 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 260 კმ/ს
ფრენის ჭერი: 4500 მ

• 1961 წლიდან მოყოლებული გამშვებულ იქნა  17000 ვერტმფრენი მი-8 და მისი მოდიფიკაციები. მისი ექსპლუატაცია ხდება მსოფლიოს 50-ზე მეტ ქვეყანაში. ვერტმფრენი გამოიყენება სატრანსპორტო, სადესანტო, სამედიცინო, მფრინავი მმართველი ბაზა,  რადიოელექტრონული ბრძოლის მანქანა, ნაღმდამგები მანქანა, მფრინავი სამართავი პუნქტი. • Мi-8-ს პოპულარობა სავსებით გასაგებია.თანამედროვე მოდიფიკაციები ამ არაჭირვეული ვერტმფრენისა ამყარებენ სულ ახალ-ახალ რეკორდებს,ასე მაგალითად:გასულ წელს  Ми-8-მ რომელიც იყო აღჭურვილი ახალი ძრავებით «Мотор Сич» 13 წუთის განმავლობაში ავიდა 8100 მეტრის სიმაღლეზე.

7. ყველაზე ეფექტური: AH-64 «აპაჩი»

ქვეყანა: აშშ
პირველი გაფრენა: 1975
ასაფრენი წონა: 6550 კგ
ძრავა: ორი ტურბოხრახნული,თვითოეულის სიმძლავრე 1695 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 293 კმ/ს
ფრენის ჭერი: 6400 მ

• «აპაჩი» – აშშ-ს,დიდი ბრიტანეთის,ისრაელის,იაპონიის და სხვა მრავალი ქვეყნის ძირითადი დამრტყმელი ვერტმფრენი.ეს არის ვერთმფრენი რომელმაც ითამაშა ძირითადი როლი საბრძოლო მოქმედებებში ბოლო 10 წლის განმავლობაში. AH-64-ბა მიაყენეს პირველი დარტყმა ერაყის არმიას  ოპერაცია «უდაბნოს ქარიშხალი»-ს დროს. • «აპაჩი» თამაშობდა ერთერთ ძირითად როლს 2003 დან 2010 წლამდე ერაყის ომში. AH-64 –ის წარმატების საფუძველი იყო საიმედო კონსტრუქციისა და სითბური მასკირების,ხმისჩამხშობი სისტემებისა,ღამის ხედვის მძლავრი სისტემებისა და დასამიზნებელი მოწყობილობების საუკეთესო ურთიერთ შერწყმა.

8. ყველაზე უნივერსალური: Ми-24

ქვეყანა: საბჭოთა კავშირი
პირველი გაფრენა: 1969
ასაფრენი წონა: 10500 კგ
ძრავა: ორი ტურბოხრახნული,თვითოეულის სიმძლავრე 2800 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 340 კმ/ს
ფრენის ჭერი: 4500 მ

• Ми-24 ზედმეტსახელად «ნიანგი» გახდა პირველი სპეციალიზირებული საბრძოლო ვერტმფრენი საბჭოთა კავშირში,ხოლო მეორე მსოფლიოში-ამერიკული AH-1 «კობრა»ს შემდეგ.ორადგილიანი კობრისაგან განსხვავებით  Ми-24 -მა შეითავსა კონცეფცია «მფრინავი ქვეითთა საბრძოლო მანქანა- БМП»:მის შუა ნაწილში განთავსებულია კაბინა,სადაც შეიძლებოდა 8 ადამიანის ტრანსპორტირება.• «ნიანგს» შეეძლო გადმოესხა დესანტი და თავადვე გაეწია მათთვის საცეცხლე მხარდაჭერა. მაგრამ მფრინავი ჯავშანმანქანის პრინციპმა არ გაამართლა: უმრავლეს შემთხვევაში მას იყენებდნენ როგორც დამრტყმელ ვერტმფრენს,რომელსაც გააჩნდა სრულიად გამოუყენებელი შუა სადესანტო ადგილი.

9. ყველაზე ლეგენდარული: Bell UH-1 «იროკეზი»

ქვეყანა: აშშ
პირველი გაფრენა: 1956
მოდიფიკაციები-UH-1D
ასაფრენი წონა: 4100 კგ
ძრავა: ტურბოხრახნული 1100 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 217 კმ/ს
ფრენის ჭერი: 5910 მ

• «იროკეზმა» პირველი ბრძოლა გამართა  1962 წელს ვიეტნამში,რომელიც იქცა ამ ომის სიმბოლოდ.მას შემდეგ წარმოებულ იქნა  16000 ერთეული სხვადასხვა მოდიფიკაციის  UH-1 (იგივე «ჰიუი»)  –ზოგიერთი მათგანი დღესაც განაგრძობს სამხედრო სამსახურს მრავალი ქვეყნის არმიებში.

10. ყველაზე ჭკვიანი: Boeing A160 «კოლიბრი»

ქვეყანა: აშშ
პირველი გაფრენა: 2002
ასაფრენი წონა: 2950 კგ
ძრავა: ტურბოხრახნული 572 ც/ძ
მაქსიმალური სიჩქარე: 258 კმ/ს
ფრენის ჭერი: 9150 მ

• თანამედროვე ვერტმფრენების ყველაზე სუსტი წერტილია-პილოტი.მათ გარეშე ვერტმფრენებს შეუძლიათ იფრინონუფრო მაღლა,უფრო სწრაფად და უფრო შორს. მზვერავი უპილოტო «კოლიბრი»-ს შეუძლია მთელი დღე-ღამის განმავლობაში იფრინოს 9000 მეტრის სიმაღლეზე. აპარატი არ იმართება ხმელეთიდან,იგი თვითნებურად იღებს გადაწყვეტილებას მარშრუტისა და საბრძოლო დავალებიდან გამომდინარე. მაგრამ  Boeing A160 – ჯერ მხოლოდ პროტოტიპია საბრძოლო მანქანისა.

http://armada.ge/?p=14292